اولین دوره ی آموزش مجازی شرف النور (کلیک کنید)

مهجوریت قرآن

مفهوم مهجوریت

  1. آیه «وَقَالَ الرَّسُولُ یا رَبِّ إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً» فرقان/۳۰ بیانگر شکایت رسول خدا صلی الله علیه و آله در روز قیامت به محضر پروردگار است.
    در تفسیر مجمعالبیان ذیل همین آیه آمده است: منظور از رسول در این آیه محمد صلی الله علیه و آله است که از قوم خود اینگونه شکایت میکند: پروردگارا قوم من این قرآن را مهجور کردند. معنای «اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً» این است که امت اسلام قرآن را رها کردهاند و به دنبال شنیدن و فهمیدن آن نیستند.
  2. »هجر» در لغت به معنای «دوری کردن بدنی، زبانی یا قلبی از دیگری» است. ولی کلمه »اتخاذ» (به دست آوردن و گرفتن) معنای جدیدی از کلمه «مهجوراً» را القا میکند و بیانگر این نکته است که قوم رسول اکرم نه تنها قرآن را واننهادهاند و ترک نگفتهاند، بلکه آن را در اختیار گرفته و به آن دست یافتهاند، ولی در اثر عدم درک صحیح و عدم استفاده شایسته و بایسته، قرآن عملاً مهجور و متروک مانده است. بنابراین مهجور کردن قرآن یعنی رویگردانی و دوری از آن؛ در حالی که مهجور گرفتن قرآن یعنی پرداختن به قرآن به گونهای که اگر چه در ظاهر از این رویکردهای مختلف قرآنی بوی توجه و استفاده به مشام میرسد، ولی در حقیقت همه این رویکردها بیگانه با قرآن است.
  3. در مهجور کردن قرآن، شخص به خانه قرآن قدم نمیگذارد، ولی در به مهجوریت گرفتن قرآن، فرد به میهمانی صاحب خانه های فاضل و حکیم نایل شده است، ولی به جای توجه به میزبان و استفاده از محضر وی، گرفتار نقش و نگار در و دیوار خانه شده است.

 

مهجوریت قرآن در تلاوت

مهجوریت قرآن در تلاوت را در دو بخش میتوان بررسی نمود:

  1. تلاوت نکردن: دسترسی مردم به قرآن بسیار آسان است، اما با وجود این اندک افرادی در برنامه زندگی خود زمانی را به تلاوت و انس با قرآن اختصاص میدهند و بهرغم تأکید فراوان قرآن و توصیه پیشوایان دین به تلاوت آن، بسیاری از مردم از نعمت تلاوت و آثار ارزشمند آن بیبهرهاند. قرآن کریم میفرماید: «فَاقْرَأُوا مَا تَیسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ» مزمل/۲۰؛ آنچه برای شما میسر است، قرآن بخوانید.
  2. رعایت نکردن آداب تلاوت: برای آنکه از تلاوت قرآن بهره کافی برده شود و تلاوت قرآن، قاری را به هدف رهنمون شود، باید آداب و شرایط تلاوت و حق تلاوت آن را به بهترین وجه رعایت نمود.

 

مهجوریت قرآن در استماع

سخن گفتن و گوش نسپردن به آیت خدا در هنگام تلاوت قرآن از واقعیتهای تلخ در میان مسلمانان میباشد. این در حالی است که خداوند متعال از هرگونه سخن گفتن در وقت تلاوت نهی فرموده است: «وَإِذَا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَأَنْصِتُوا لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ» أعراف/۲۰۴؛ هنگامی که قرآن خوانده میشود، بدان گوش فرا دهید و خاموش باشید، شاید مشمول رحمت خدا شوید.

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله میفرماید: «از شنونده قرآن شر دنیا رفع گردد، و از خواننده قرآن، گرفتاری آخرت دور گردد، و کسی که یک آیه قرآن گوش دهد، برای او بهتر است از کوه «ثبیر»۸ که از طلا باشد»۹.

 

مهجوریت قرآن در حفظ

همزمان با نزول آیت نورانی قرآن، اسلامباوران آغازین با سرمشق قرار دادن دستورالعملهای رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله اشتیاق فوق العادهای به حفظ قرآن از خود نشان دادند. حافظان قرآن کریم از سوی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله همواره تشویق میشدند و در جامعه نیز از جایگاه بلندی برخوردار بودند. آنان تنها به حفظ آیت اکتفا نکردند و عمل به آیت را سرلوحه برنامه زندگی خود قرار داده بودند. بدین جهت هر یک از حافظان قرآن مبلغی توانا و اسلامشناسی برجسته به شمار میآمد.

در روآیاتی که از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل شده است، حفظ قرآن بسیار مورد توجه قرار گرفته و برای آن ثواب و فضیلت فراوانی ذکر شده است. آن حضرت در برخی روآیات فرمودهاند: «عدد و درجه های بهشت، به عدد ایهه ای قرآن است، و کسی که همدم قرآن است، چون وارد بهشت شود به او گفته میشود: بالا برو و بخوان، که برای هر ایهای درجهای است، و بدین ترتیب بالاتر از درجه حافظ قرآن درجهای نیست»۱۰٫ در کشور ما اگرچه پس از انقلاب اسلامی گامهای مؤثری در جهت ترویج فرهنگ حفظ برداشته شده است ولی با این همه، در صدر بسیار ضعیفی از هموطنان ما مفتخر به حفظ آیت الهی شدهاند و هنوز سیاستگذاری نسبت به تشویق حفظ قرآن در مراکز علمی و آموزشی به ویژه در آموزش و پرورش جایگاهی ندارد.

 

مهجوریت قرآن در تدبر

اگر مؤمنان راستین و پرهیزکاران واقعی، تلاوت را با تدبر همراه سازند، از سفره رنگین الهی بهرهمند شوند. حضرت علی علیه السلام اشتیاق آنان را چنین توصیف میفرماید: «پرهیزکاران در شب برپا ایستاده، مشغول نمازند. قرآن را جزء جزء و با تفکر و اندیشه میخوانند، با قرآن جان خود را محزون و داروی درد خود را مییابند و هرگاه به ایهای میرسند که ترس از خدا در آن باشد، گوش دل به آن میسپارند، و گویا صدای بر هم خوردن شعلههای آتش، در گوششان طنینافکن است»۱۱.

قرآن کتاب تدبر است و اکتفا به تلاوت بدون تدبر، نمیتواند انسان را به اهداف قرآن رهنمون شود. اساساً قرآن کریم برای تدبر نازل شده است: «کِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَیکَ مُبَارَکٌ لِیدَّبَّرُوا آیاتهِ» ص/۲۹؛ این کتابی است پر برکت که بر تو نازل کردهایم تا در آیت آن تدبر کنند».

قرآن، کسانی را که در آیت خدا تدبر نمیکنند، مورد سرزنش قرار میدهد و میفرماید: «أَفَلا یتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَی قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا محمد/۲۴؛ ایا آنها در قرآن تدبر نمیکنند، یا بر دلهایشان قفل نهاده شده است؟

توجه بیش از حد به الفاظ و عبارات قرآن، تلاش برای به پایان رسانیدن سورههای قرآن، عدم اهتمام به درک آموزههای قرآن در هنگام تلاوت و بیتوجهی به ترویج فرهنگ تدبر در مراکز علمی و آموزشی، از نمونه های آشکار مهجوریت تدبر در قرآن میباشد.

 

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

توسط
تومان