اولین دوره ی آموزش مجازی شرف النور (کلیک کنید)

انتظارات قرآن از مسلمانان (جلسه اول درس اخلاق)

جلسه اول درس اخلاق: انتظارات قرآن از مسلمانان

جلسه ی اول استاد سید جواد بهشتی
موضوع: انتظارات قرآن از مسلمانان
*** ویرایش شده توسط واحد پژوهش مؤسسه شرف النور ***


بسم الله الرحمن الرحیم


انتظارات قرآن از ما


قرآن، کتاب آسمانی ما، برنامه ی زندگی ما، و راه خوشبختی ماست. پیامبر عزیز ما، در ماه های آخر عمر خود، چندین بار مسلمان ها را جمع کرد و فرمود: یک چیزی می خواهم بگویم که مخصوص شما نیست؛ حاضران به غائبان، و پدران به فرزندان، این پیام را برسانند، تا روز قیامت؛ آن پیام این است: من برای پس از خود، دو میراث گران بها بین شما امت اسلامی به جا گذاشتم، یکی قرآن است، و دوم اهل بیت علیهم السلام.
ما در این برنامه می خواهیم بگوییم که قرآن از ما مسلمان ها چه انتظاراتی دارد…؛ حدیث داریم که قرآن در روز قیامت به شکل فرشته ای ظاهر می شود و از بعضی شفاعت و از بعضی شکایت می‌کند. آیا ما از شفاعتی ها هستیم، یا از شکایتی ها؟! در پایان این برنامه پاسخ به این سوال داده خواهد شد…
قرآن کریم، آن فرشته ی خوب خدا، از ما مسلمان ها چه می خواهد؟ می‌خواهیم ده تا انتظار را بگوییم:


قرائت، تلاوت و ترتیل


انتظار اول، قرائت؛ می‌فرماید من را بخوانید! اقرءوا، اقراء، اسم او هم قرآن است، یعنی “کتابِ خواندن”. مثل اینکه ما در تمام روزها و در تمام شب ها غذا می خوریم و از هوا استفاده می‌کنیم، قرآن نیز باید در “متن زندگی” ما قرار بگیرد؛ نه اینکه فقط در ماه رمضان و به طور موسمی! بلکه قرآن خواندن باید همیشگی باشد. امامان ما فرموده اند که در شبانه روز، حداقل ۵۰ آیه – تقریباً قرآن ۶۲۰۰ آیه دارد – قرآن بخوانیم؛ در نتیجه هر ۱۲۰ روز یکبار باید یک دور قرآن بخوانیم. به این می گوییم قرائت…
انتظار دوم، تلاوت؛ یعنی به ترتیب بخوانید! به قول علامه طباطبایی – رحمت خدا بر آن عالم بزرگ – سوره های قرآن، بر اساس دستوری که از آسمان آمده است، کنار هم چیده شده اند؛ اول سوره‌ی حمد، بعد بقره، بعد آل عمران، نساء، مائده، تا سوره‌ی ناس. به این “ترتیب”، خواندن را می گوییم تلاوت. امامان ما اصرار داشتند که ما قرآن را ختم کنیم؛ یعنی تمام این کتاب را بخوانیم. در این کتاب اخلاق هست، سیاست هست، اقتصاد هست، دنیا هست، آخرت هست…؛ اینکه یک جا را بخوانیم و بقیه ناخوانده بماند، نتیجه اش این است که آدم های کاریکاتوری به وجود خواهد آمد. به اینکه همه‌ی این کتاب را با همین ترتیب بخوانیم می گوییم “تلاوت”…
انتظار سوم، ترتیل؛ یعنی با دقت بخوانیم. خواندن های ما فرق می‌کند، گاهی یک متنی را، یک جزوه‌ای را، یک کتابی را، یک شعری را، سرسری و سطحی می خوانیم، با عجله می خوانیم، شتابزده می‌خوانیم، و یا با بی انگیزگی می‌خوانیم، نه! خواندنِ با عطش و با دقت را می گوییم “ترتیل” .


تدبر


انتظار چهارم،تدبر؛ “دَبَر” یعنی “پشت”. ببینید این ها آیه های کتاب خداست، پشتِ آن معانی وجود دارد، مفاهیمی هست؛ قرآن می فرماید: اَفلا یَتَدَبَّرُون القرآن، آیا مسلمان ها سفر نمی کنند به اعماق قرآن، تا ببینند که پشت لفظ ها چه معنا هایی وجود دارد؟! اَم عَلَی قُلُوبٍ اَقفَالُهَا، نکند بر دل های آن ها قفل زده شده است؟!
درباره ی چه چیزی تدبر کنیم؟ از خودش که می پرسیم، می فرماید: “قصه ها!” ؛ قصه برای شما می گویم، برای پیشینیان نیست، بلکه مربوط به شما است، پس پیام های قصه ها را برای خودتان استنباط کنید، استخراج کنید؛ در مثل ها تدبر کنید؛ در ادبیات قرآن، زیبایی قرآن، تدبر کنید؛ در احکام قرآن – که خداوند فرموده این طور ازدواج کنید، این طور طلاق صورت بگیرد، این طور معامله کنید، این طور ارث تقسیم شود — که این ها احکام خداست، می فرماید تدبر کنید، این انتظار چهارم بود.


استماع


انتظار پنجم، استماع؛ خواندن، یک اثر دارد و گوش دادن یک اثر دیگر. گاهی وقت ها ما کتابی را خوانده ایم، پسرمان یا دخترمان که همان کتاب را خوانده است می گوید “پدر جان، عجب کتابی است!” از او می‌پرسیم کجای این کتاب به دل تو نشسته است؟ می‌ بینیم یک حرفی را از آن کتاب می زنند که ما که خوانده ایم اما توجه نداشته ایم. قرآن می فرماید، صدای قرآن که پخش می‌شود دو وظیفه دارید: سکوت! و توجه! وَإِذَا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَأَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ، وقتی صدای قرآن در فضا پخش می شود سکوت کنید و دل بدهید، توجه کنید، امید است که مورد رحمت پروردگار قرار بگیرید. سبک زندگی کنونی ما، متاسفانه به گونه ای است که قرآن خوانده می‌شود ولی مردم پرتقال می خورند، خیار می خورند، با بغل دستی حرف می‌زنند، پیامک می‌دهند و…؛ این ها از ادب قرآن به دور است؛ قرآن که می آید همه کارها باید تعطیل شود!


تعلیم


ششمین انتظار که قرآن همین کتاب آسمانی، برنامه زندگی ما، راه خوشبختی ما، از ما طلب دارد، تعلیم؛ یعنی هر کسی هر چیزی از این کتاب بلد است به کسی که بلد نیست یاد بدهد؛ کسی روخوانی بلد است، کسی روان خوانی بلد است، کسی صوت و لحن بلد است، کسی ترجمه بلد است، کسی قصه‌ها را بلد است؛ هر کسی هر چیزی از این کتاب را که بلد است، بشود جزء “معلمان قرآن”. الان ما در کشور خودمان، سازمان دارالقرآن اعلام می کند که ۵۰ الی ۶۰ هزار معلم قرآن داریم، اما من منظورم آن ها نیستند! بلکه ما باید میلیون‌ها معلم قرآن در ایران داشته باشیم، یعنی همه باباها، همه مادرها، بشوند معلم قرآن؛ منظور معلم حرفه ای گواهینامه دار نیست! بلکه به همین معنا که گفته شد، که من هر چیزی از قرآن را که بلدم، یک همسایه ای را، یک همکاری را، یک دوستی را، پیدا کنم و برای او بیان کنم. حدیث این را به ما می گوید که در روز قیامت اذان گو ها و معلمان قرآن با قامت های بلندتر وارد محشر می شوند، همه نگاه می کنند و می پرسند این ها چه کسانی هستند؟ می گویند اینان معلم قرآن هستند. معلّمیِ قرآن کار انبیا است یُعَلِّمُهُمُ الکتاب، پیامبران تعلیم می دادند کتاب را؛ بیاییم ما هم معلم قرآن بشویم و هر چیزی که از قرآن بلدیم -که واقعاً بلدیم- چند نفر را در محل خود، در مجتمعی که زندگی می‌کنیم، و در بازاری که کسب و کار می کنیم، پیدا کنیم و به آن ها یاد بدهیم…


تاثیر


انتظار هفتم، هفتمین چیزی که قرآن از ما می‌خواهد، تاثیر؛ یعنی آیه های این کتاب بر جان ما اثر بگذارد. یک عالمی است در قم، که شاید بعضی از شما بشناسید، “آیت الله کریمی جهرمی”، کتابی دارد که اسم کتاب این است: “نمونه هایی از موارد تاثیر و نفوذ آیات ‌قرآن” ،۶۰ تا قصه در این کتاب است؛ قصه ها از زمان های دور دست صدر اسلام، تا همین زمان های به ما نزدیک تر است؛ یک قصه را مردم زیاد شنیده اند که من با آن قصه شروع می کنم، دزدی، نیمه شب به قصد سرقت پرید روی دیوار خانه ای، دید که یکی از اتاق ها چراغش روشن است، یکی از اهل خانه نشسته است و قرآن می‌خواند، دزد هم از آن دزد هایی بود که قرآن را می فهمید، خوب گوش کرد که ببیند کجای قرآن را دارد می خواند، خوب گوش کرد و دید این آیه را دارد می خواند: “آیا وقت آن نرسیده که این دل برای پذیرش حق آماده شود، أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ؛ دزد گفت: چرا وقتش رسیده است! ما به این می گوییم تأثیر. یعنی یک آیه قرآن مسیر زندگی یک نفر را تغییر می دهد. من مثلاً در خانه عصبانی هستم، پسرم از من می پرسد “حاج آقا یک هفته‌ای است که شما فرق کرده اید…”، بگویم: “این آیه قرآن مرا عوض کرده است”.
فاطمه زهرا سلام الله علیها عقدش با علی بن ابی طالب بسته شده بود، چند روز مانده بود که به خانه بخت برود، پدرش پیغمبر برای او لباس عروس خریده بود، لباس عروس هم برای خانم ها خیلی مهم است، در حدّ اصول دین! یک مادری آمد و در زد و گفت: “عروس خانم مبارک باشد، من هم به زودی دخترم را به خانه بخت می خواهم بفرستم، ولی دستم خالی است، یک کمکی به من بکنید” – این خاطره را خود حضرت فاطمه زهرا برای ما تعریف کرده — فرمود: “اول نیت من این بود که پیراهن ساده خود را به آن مادر بدهم اما یک آیه قرآن – یک آیه قرآن! – تصمیم مرا عوض کرد، آن آیه این بود: لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ ، به نیکی نمی‌رسید مگر آنکه آن چیزی که دوست دارید را در راه خدا بدهید!؛ من دیدم چیزی که دوست دارم پیراهنی است که پدرم برایم خریده است.
۶۰ تا از چنین قصه هایی را، آیت الله کریمی جهرمی در آن کتاب آورده است. امروز باید در جامعه ما یکجوری باشد که زن و مرد ما، دختر و پسر ما، دانشجوی ما، راننده تاکسی ما، مشاهده کنند تاثیرات قرآن روی آدم ها را؛ یک مغازه دار بگوید از روزی که این آیه را خواندم دیگر من در معامله دروغ نمی‌گویم، همین که چشم ما افتاد به یک صندوق قرض الحسنه، – مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ ، کیست به خدا قرض بدهد؟ – بپریم در خانه یک پولی را که کنار گذاشته ایم بیاوریم، این ها را می گوییم تاثیر. قرآن از ما تاثیر می خواهد سوره انفال آیه ۳۳ می فرماید إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا ، “إنَّما” یعنی “فقط”، قدیمی ها می گفتند “این است و جز این نیست”، إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ ، فقط مومنان اینانند، الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ ، کسانی که چون نام خدا می آید دل های آن ها می تپد ، وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا ، و هنگامی که آیه ی قرآن برایش خوانده می‌شود ایمانش افزایش پیدا می‌کند. ما به این می گوییم تاثیر ، سوره ای ما در قرآن داریم که آیه ای، ۳۴ بار در آن سوره تکرار شده است! سوره قمر می فرماید : وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ ، ما قرآن را روان، آسان، از آسمان فرستادیم برای پند، فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ ، آیا پند پذیری هست؟ یعنی قرآن می گوید من می خواهم قرآن بخوانید، بروید سراغ کارهای تان قرآن بخوانید، تحت تاثیر قرار بگیرید، من این را می خواهم از شما، که خلق و خوی شما، سبک زندگی شما، و رفتار و منش شما، تغییر کند! این انتظار هفتم!.
یک بار دیگر از شماره یک بگوییم انتظارات قرآن از ما مسلمان ها: اول قرائت، یعنی بخوانیم. دوم تلاوت ، یعنی به ترتیب بخوانیم. سوم ترتیل، یعنی با دقت بخوانیم. چهارم تدبّر، یعنی بیاندیشیم، پنجم استماع، خوب توجه کنیم، گوش کنیم. ششم تعلیم، به دیگران یاد بدهیم. هفتم تاثیر.


عمل


و اما هشتم! هشتمین انتظار این کتاب آسمانی از ما مسلمان ها عمل است! عمل….!، کارشناسان می‌گویند خداوند فرمان های خود را که در این کتاب آورده است تقریباً ۲۰۰۰ فرمان است؛ امر ها، نهی ها؛ فرموده که بندگانِ من! این کارها را انجام دهید، و این کارها را انجام ندهید؛ ما نسبت به این کتاب وظیفه داریم: به امر ها که می رسیم، ایست کنیم، و فرمان بری کنیم، مثلاً ممکن است ۱۵۰۰ مورد امر باشد که نماز بخوانید، روزه بگیرید، زکات بدهید، راست بگویید… ؛ ما باید این ها را دسته‌بندی کنیم، یک دفتری داشته باشیم، امر ها و نهی ها را بنویسیم؛ به زندگی خودمان یک نگاهی بیندازیم…، “عمل!”، هشتمین انتظار قرآن از ما عمل است!؛ از این دو هزار امر و نهی خدا، کسانی که با شنیدن این برنامه هوس می کنند همین الان ای کاش می بود آن دو هزار تا امر و نهی، بدانند که ۲۰۰ تای آن در آیاتی است که با يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شروع می شود. از استفاده هایی که ما می توانیم از موبایل های مان بکنیم، نرم افزارهای قرآنی است که الان در بازار وجود دارد…، می‌زنیم آیات يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا را برای ما می آورد، يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ ، می بینیم که چهار تا امر در این آیه است، این ها را یادداشت کنیم…، يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً ، خودتان و خانواده ی خود را از آتش حفظ کنید…؛ مجموعه سبک زندگی بر اساس فرمان های خدا در قرآن است، بیایبد این ها را وارد گفت‌ و گوهای خود کنیم، وارد تار و پود رفتار خودمان کنیم.


تبلیغ


نهم! نهمین انتظار قرآن از ما تبلیغ است؛ الان در دنیا محصولاتی که به فروش می رسد با تبلیغات است، فرهنگ هایی که هوادار پیدا می‌کند با تبلیغات است، آدم هایی که رئیس جمهور می شوند، به مجلس می روند، با تبلیغات است؛ قرآن می‌گوید برای من تبلیغ کنید! من را به دنیا معرفی کنید! چه کسی باید این کار را بکند؟ پیامبران؛ پس از پیامبران، امامان؛ بعد از امامان، مومنان؛ یعنی من و شما پیام قرآن را به دیگران برسانیم، با بهترین ادبیات، با بهترین نقش، با بهترین رنگ، با بهترین صوت ،که به دل مردم دنیا بنشیند.


تقویت ایمان


دهمین انتظار قرآن تقویت ایمان است. هجوم دشمن و تهاجم دشمن، خیلی قوی است! ایمان هایی که من و شما داریم کم است..! به همین خاطر در مقابل این تهاجم فرهنگی کم می‌آوریم! ؛ خداوند در سوره نساء آیه ۱۳۶ این را به ما دستور می دهد: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا ، ای کسانی که ایمان آورده اید، ایمان بیاورید! می گوییم خدایا داریم…! می‌فرماید کم است…! این مقدار ایمان کم است…!. سه نوع ایمان را باید تقویت کنید: آمِنُوا بِاللَّهِ، ایمان به خدا را تقویت کنید؛ ایمان به پیامبر اسلام را در خودتان و بچه هایتان تقویت کنید؛ و ایمان به کتاب، یعنی به قرآن را؛
یعنی دشمن، بی خدایی را ترویج می‌کند، برای پیامبر اسلام کاریکاتور می‌سازد، مسخره می‌کند، و می‌گویند قرآن افسانه‌هایی است قدیمی، و قرآن حرف نویی ندارد…! این جبهه ی خداپرستان هستند که باید ایمان هایشان را تقویت کنند.
درود خدا بر شما و سلام علیکم و رحمة الله و برکاته

دیدگاه کاربران
  • mzl 12 مرداد 1399 / 6:24 ب.ظ

    اجرتون با خدا

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

توسط
تومان