اولین دوره ی آموزش مجازی شرف النور (کلیک کنید)

امانت داری (جلسه ششم درس اخلاق)

جلسه ششم درس اخلاق: امانت داری

جلسه ی ششم استاد سید جواد بهشتی
موضوع: امانت داری
*** ویرایش شده توسط واحد پژوهش مؤسسه شرف النور ***

 

بسم الله الرحمن الرحیم

 

محمد امین


سلام و درود خدا بر شما عزیزان!
بنا را بر این گذاشتیم که در این جهان پر غوغا، “سبک زندگی اسلامی” را پی بگیریم. در سوره شعرا، فکر می‌کنم از آیات۱۰۰ تا ۱۸۰ خداوند خلاصه ای از کار انبیا را برای ما بیان می کند. یکی یکی، پیامبران را با صفت امانت داری توصیف می کند؛ پیامبران به ملت های خود می گفتند: إنَّی لَکُم نَاصِحٌ أَمین، ای مردم! من برای شما دلسوز و امانت‌ دار هستم؛ معلوم می شود که صفت امانت داری، در بین صفات نیک صفت فوق العاده مهمی است.
ما افتخار می کنیم که پیامبرِ ما، به محمد امین -صلی الله علیه و آله و سلم- شهرت داشته است و این لقب را، نه از بزرگسالی، نه از جوانی، و نه از نوجوانی، بلکه از ۸ سالگی برای خود ایجاد کرده است؛ زائری آمده بود مسجدالحرام برای اینکه طواف کند، همین طور که طواف می کرد، غافل شد و کیف پول او زیر دست و پا افتاد، یک پسر بچه ای آن کیف پول را برداشت و آورد در محله و بقیه ی بچه ها را جمع کرد! و کیف پول را باز کردند و دیدند که مبلغ هنگفتی در آن وجد دارد! بچه ها گفتند که خب! بیاییم پول ها را تقسیم کنیم…، – مثل اینکه آن ها تعدادشان ۲۴ نفر بود- یکی از این بچه ها مخالف این کار بود؛ نامش محمد – صلی الله علیه و آله و سلم- بود، ۸ سال داشت، او توانست فکر خود را غالب کند و فضای گفتگوی بچه ها را تغییر دهد، آرام آرام پدر و مادر ها آمدند و وارد این معرکه شدند…، حمزه ی سیدالشهدا وارد شد، مادرِ آن بچه ای که پول را برداشته بود کیف پول را از پسرش گرفت و داد به حضرت حمزه، او پهلوانی بود درون جامعه…، حمزه کیف پول را آورد و جارچی ها جار زدند و گفتند هر کسی پول گُم کرده است بیاید؛ و صاحب پول پیدا شد و حضرت حمزه برای او تعریف کرد که قصه چه بوده است؛ او هم بچه ها را جمع کرد و یک مژدگانی به آن ها داد…؛ از آن به بعد هر وقت این پسر ۸ ساله وارد مسجد الحرام می شد می گفتند “امین آمد!”،” امین آمد!”.

 

شبیه من شوید!


عزیزانِ من، پیغمبر ما فرموده است که شبیه من شوید، و شبیه ترین شما به من کسی است که “راستگو” باشد، “امانت دار” باشد، و “وفای به عهد” داشته باشد. از افتخارات ما این است که از خادمان امام حسین هستیم؛ امام حسین پسری داشت به نام “علی” روز عاشورا وقتی این پسر را روانه ی میدان کرد، صورت خود را به سمت آسمان گرفت و گفت: “پروردگارا جوانی به میدان می رود که شبیه ترین مردم به پیغمبر است خَلقاً، خُلقاً، مَنطِقاً “؛ ما اگر بخواهیم شبیه پیغمبر باشیم، خَلقِ ما، که دست ما نیست! یعنی تیپ ما ،چهره ی ما ،رنگ مو ،رنگ چشم، و این چیز ها دست خداست؛ اما خُلق، دست ما است؛ می شود ما هم هم رنگ پیغمبر شویم، هم رنگ امیرالمومنین شویم، هم رنگ “علی اکبر” شویم؛ امانت دار باشیم.
محمد امین….
حتی پیامبر عزیز ما صلی الله علیه و آله و سلم، با اینکه در سن ۴۰ سالگی به پیغمبری رسید و بعد از آن تا ۱۳ سال در مکه بود، خیلی ها به او ایمان نیاورده بودند، اما امانت های خود را نزد او می گذاشتند.
پیامبر عزیز ما وقتی از طریق جبرئیل مطلع شد که می خواهند در سحرگاهی او را بکشند، علی ابن ابی طالب را صدا زد و فرمود: “علی جان حاضری به جای من بخوابی” امیرالمومنین عرض کرد: “بله یا رسول الله! اولین کسی که به شما گفته که جانم فدایت من هستم و با کمال افتخار این کار را می کنم”، بعد پیامبر چند سفارش کرد به امیرالمومنین: من که مکه را ترک می کنم امانت های مردم را که نزد من است، قبل از اینکه به سمت مدینه حرکت کنی، امانت های مردم را به آن ها پس بده… .
پیامبر ما امین بوده است، پس نا خرسند می شود وقتی ببیند که یک مسلمانی خیانت می کند؛ امام صادق ، امام رضا ،امام سجاد ،امام حسین و …، امین بودند و ناخشنود می شوند وقتی ببینند که شیعه ی آن ها در امانت خیانت می کند.

 

دایره‌ی امانت


“امانت” چیست ؟ دارایی مردم ، اسرار مردم ،پست هایی که به ما سپرده می شود، این ها امانت های خدا است! پس باید خیلی دقت کنیم!؛ حتی گاهی امامانِ ما، دایره ی امانت را وسیع تر کرده اند و فرموده اند: “العین أمانةٌ ” یعنی این چشم امانت است. “السَّمعُ اَمانةٌ ” این گوش امانت است؛ و در اصل این بدن شما، در اختیار شما امانت است، إنَّ لِبَدَنِکَ علیکَ حَقّاً، این بدن شما، بر شما حق دارد؛ ما حق نداریم سیگار بکشیم، حق نداریم چیزی بخوریم که به ضرر بدن ما باشد، این امانت خداست….!
فرزندان ما، امانت اند؛ همسر امانت است؛ امانت، یک موضوع فوق العاده مهم است، قرآن می فرماید: إنَّ اللّهَ یأمُرُکم، خداوند فرمان داده به شما – چون اولین آمر به معروف، خود خداست – إنَّ اللّهَ یَأمُرُکُم أن تُؤَدُّوا الأمانات الی أهلِها، یعنی امانت ها را به اهلش بسپارید؛ یعنی اگر کسی مالی نزد ما گذاشته است تصرف نکنیم، ماشین خود را تا زمانی که یک هفته بعد از مشهد برگردد نزد ماگذاشته، حق نداریم سوییچ ماشین که دست ما است استفاده ی ممنوعه کنیم؛ خانه اش را در اختیار ما قرار داده است؛ کیف پول خود را به ما داده است؛ آلبوم عکس خود را در اختیار ما به امانت گذاشته است، ما حق نداریم آن را باز کنیم، حق نداریم وارد گالری بشویم، و تصاویر صاحب موبایل را تماشا کنیم؛ این ها همه امانت است! کسی وقتی به ما حرفی را می زند و به ما می گوید که این سرّی است، در مورد این مسئله اسلام به ما می گوید که: “ألمَجَالِسُ بِالأَمانة” گفت و گو هایی که در فلان مجلس انجام شد، و به ما گفتند که به کسی نگویید، ما نباید تا رسیدیم به خانه برای حاج خانم تعریف کنیم! بعد از آن حاج خانم هم تلفن بزند برای خواهرش بگوید! و خواهرش هم برای شوهر خود بگوید! آنگاه فردا تنها کسی که خبر ندارد خواجه حافظ شیرازی باشد..!
“اسرار” امانت است…!
“اموال” امانت است…!

 

خیانت نکنید


یعنی مدیران جمهوری اسلامی ایران هم امانت داران هستند، آقای رئیس جمهور، وزیر اقتصاد، رئیس بانک مرکزی، شهردارانِ شهرها، این پست ها همه امانت هایی است که خدا در اختیار آن ها قرار داده است، این بودجه ای که سالانه در اختیار یک مدیر قرار می گیرد، این امانت است، و درست باید برنامه ریزی کند، درست باید هزینه کند، به وقت باید هزینه کند. حتی گاهی که زیاد احتیاط می کند و آن بودجه بر به خزانه می گردد، این طور نیست که او آدم درستکاری باشد! باید آن بودجه را به وقت هزینه کند! و درست هزینه کند!
امانت چنان صفت مهمی است که قرآن کریم در سوره انفال آیه ۲۷ می فرماید: یا أیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُوا لا تَخُونُوا اللَّه، یعنی ای مومنان، مردان و زنان با ایمان! به خدا خیانت نکنید، و أنتم تَعلَمون ، در حالی که آگاهی دارید؛ این اختلاص ها، این غصب ها ، این سرقت ها ،این دست اندازی به مال دیگران، این ها خیانت است! مومن خیانت نمی کند.

 

امانت داری از هر کسی قابل ستایش است


یک جمعی از شیعیان خدمت امام صادق علیه السلام رسیدند، از امام صادق علیه السلام خواهش کردند که یک دعای خصوصی در حق ما بفرمایید…، امام این دعا را در حقشان کرد: “خدایا به آن ها صداقت بده…، خدایا به آن ها امانت داری بده…؛ قرآن کریم حتی درباره ی غیر مسلمان ها، یهودی ها، و مسیحی ها که امانت دار هستند ستایش می کند، در سوره آل عمران آیه ۷۵ میر فرماید: و مِن أهلِ الکتابِ، بعضی از مسیحی ها بعضی از یهودی ها، مَن إن تَامَنهُ بِقِنطَارٍ یُؤَدِّهِ اِلیک، اگر یک مال گزاف به آن ها – قنطار یعنی خیلی زیاد – بدهی امانت داری را رعایت می کنند…؛ – البته در بین مسیحی ها، و یهودی ها کسانی هم هستند که یک دینار هم به آن ها بدهی بر نمی گردانند….-
یعنی امانت داری، آن قدر ارزشمند است که اگر غیر مسلمان آن را داشته باشد، قابل ستایش است…؛ قرآن کریم در اوصاف مومنان میفرماید: قد أفلَحَ المومنون الذین لِاَمَانَاتِهِم و عَهدِهِم رَاعُون؛ آیا ما مومن هستیم؟! یکی از صفات مومنان امانت داری است، مالِ مردم، خانه ی مردم، ماشین مردم، و مال بیت المال، دست ما که باشد مراقبت کنیم حیف و میل نشود.

 

امانت داری پیامبران


یوسف صدیق که قصه ی شیرنش در قرآن آمده است – خدا رحمت کند مرحوم سلحشور را که این قصه ی شیرین را به صورت سریالی برای امت اسلامی از خود به جا گذاشت – وقتی نزد عزیز مصر آمد گفت: إجعَلنِی علَی خَزَائِنِ الاَرضِ، مرا بگمار در اقتصاد کشور، و خزینه های کشور را به دست من بسپار، إنِّی حَفیظٌ عَلیمٌ، من نگهبان هستم، من امانتدار هستم…؛ یعنی یوسف صدیقی که آوازه اش همه ی جهان را گرفته است، به امانتداری شهرت دارد!
موسی بن عمران وقتی وارد سرزمین کنعان شد دید چوپان هایی به گوسفندان خود آب می دهند، اما آن طرف دو دختر کنار ایستاده اند، آمد از دخترها پرسید شما اینجا چه کار می کنید؟ گفتند: “ما پدر پیری داریم که نمی تواند کار کند، ما وظیفه داریم که تامین معاش خانواده را انجام بدهیم، ولی دوست نداریم که با مردهای نامحرم مختط شویم… موسی بن عمران آمد پیش مرد ها و از آن ها خواست که کنار بروند تا یک روز هم که شده دخترها زودتر سر وقت خودشان، آب برداشتن از چاه را انجام بدهند…، آن مرد ها هم بی اعتنایی کردند و خود موسی بن عمران با آن قدرتی که داشت، رفت و برای آن دخترها آب برداشت و آن ها به گوسفندان خود آب دادند و زودتر از هر روز به خانه رفتند؛ آنگاه موسی بن عمران زیر سایه ی درختی نشست و با خدای خود شروع کرد به راز و نیاز کردن…، یک وقت دید که یکی از آن دو دختر آمد و گفت: ” پدرم شما را دعوت کرده است تا مزدِ کار شما را بدهد” موسی بن عمران که یک جوان ۱۸ ساله بود، به آن دختر فرمود که خب، من جلو می روم، شما هم از عقب من بیایید، خوش ندارم که به خیانت چشم مبتلا بشوم، و به اندام شما نگاه کنم، من جلو می روم، وقتی مثلا به چهار راهی رسیدیم شما بگو مستقیم، یا به سمت راست…، پس اگر به راهی رسیدیم، تو با کلامت مرا راهنمایی کن، ادامه بده تا وقتی به خانه شما برسم؛ وقتی غذا میل کردند، آن دختر به پدر گفت یا أبتِ استَأجِرهُ إنَّ خَیرَ مَنِ استَأجَرتَ القَوِیُّ الأمین، پدر جان! این جوان را استخدام کن، هم قوی است، و هم امین است؛ از کجا فهمید که امین است؟ از آن جایی که حاضر نشد در خلوت به یک دختر نگاه کند… از کجا فهمید قوی است؟ از آن جا که یک تنه آب را از چاه کشید.
این ها کسانی هستند که در قرآن از آن ها ستایش شده است…؛ ما در ماه رمضان ها که قرآن را به روی خودمان باز می کنیم و روی سر خودمان می گذاریم، به خدا این را می گوییم که “خدایا تمام کسانی که در کتاب تو مدح شده اند، به حق آن ها….” خب! یکی از آن هایی که مدح شده است موسی بن عمران است، چرا مدح شده؟ چون امانت دار بوده است! چرا یوسف صدیق مدح شده؟ چون امانت دار بوده است.

 

امانت داری و نماز


از چیزهایی که در امانت داری به ما کمک می کند، یکی نماز است؛ در سوره ی معارج از آیه ۲۲ به بعد می فرماید: إنَّ الاِنسانَ خُلِقَ هَلوعاً، انسان خیلی حریص است؛ إذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً، سختی و تلخی که به او می رسد جَزَع می کند، فَزَع می کند، جیغ می کشد؛ و إذا مَسَّهُ الخَیرُ مَنُوعاً، نعمت که به او می رسد دیگران را منع می کند و فقط برای خودش می خواهد؛ الَّا المُصَلِّین، اما نماز خوان ها اخلاق شان این طور نیست، نماز خوان ها هم بخشنده هستند و هم روح وسیع دارند؛ الَّذِینَ هُم عَلَی صَلَاتِهِم دائِمُون، نماز خوان هایی که پیوسته و مداوم نماز می خوانند؛ و الَّذِینَ هُم لِاَمَانَاتِهِم و عَهدِهِم رَاعون، نماز خوان هایی که امانت ها و عهد های خود را رعایت می کنند.

 

بهترین زنان


قرآن کریم در سوره ی نساء، بهترین زنان را زنانی اعلام می کند که امانت دارِ ناموسِ شوهر و داراییِ شوهرند، فالصَّالحاتُ قانِتاتٌ حافِظاتٌ لِلغَیب، از نظر قرآن، بانوی صالحه، بانویی است که اولاً مطیع شوهر باشد، ثانیاً ناموسِ شوهر، یعنی خودش را حفظ می کند تا مردان بیگانه به او نظر نیفکنند، دارایی شوهر هم که نزد او است، چیزهایی که در خانه هست، از آن ها مراقبت می کند؛ این بهترین زنی است که در سوره نساء از او تعریف شده است.

 

امانت داری صفت شیعیان


امیر المؤمنین علیه السلام به کمیل بن زیاد فرمود: به احدی اجازه ندادم که امانت داری را ترک کند، اگر کسی چنین حرفی از جانب من برای تو زد که ترک امانت استثناء دارد، قبول نکن! امام صادق علیه السلام فرمود: “اگر شمشیری که با آن شمشیر، جدم علی ابن ابی طالب را کشتند نزد من به امانت بگذارند و من آن امانت را قبول کنم، هر وقت آن صاحب شمشیر بیاید، امانت را به او پس می دهم. یا آن امانت را قبول نمی کنم و یا اگر قبول کنم حتماً پس می دهم.


امانتداری ….


امام صادق علیه السلام فرمود: “إنَّ اللّهَ تبارک و تعالی أَوجَبَ عَلَیکُم حُبَّنَا و مُوالَاتَنا، خداوند عشق به ما را و ولایت ما را بر شما واجب کرده است، هر کدام از شما که شیعه ی ما هستید، باید از ما پیروی کنید؛ ما چه طوری هستیم؟ ما اهل پرهیزکاری از گناه هستیم، اهل تلاش و کوشش هستیم، اهل “امانتداری” هستیم….
بیاییم شبیه امامان خود شویم، امیرالمومنین علیه السلام فرمود: “نسبت به نماز متعهد باشید، امانت دار باشید، و بدانید هر کس خیانت کند سیلی اش را می خورد! ”
از خداوند می خواهیم که در مکارم اخلاق بتوانیم – مخصوصاً جوان ها که فرصت دارند – که به قله های این مکارم اخلاق برسیم و خودمان را شبیه رهبران خود کنیم، ان شاءالله….
به روان پاک شهیدان ، و روح بلند حضرت امام خمینی صلواتی تقدیم بفرمایید…

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

توسط
تومان